Mevzuat Konusunda Temel Bilgiler

Toplum düzenini sağlamak üzere Devlet müeyyidesi ile güçlendirilmiş bulunan kuralların bütününe hukuk denmektedir. Bu açıdan bakıldığında hukuki bilgiler herkesi ilgilendirmektedir.

Mevzuat; herhangi bir alandaki faaliyetleri ve ilişkileri düzenlemek üzere yetkili bir mercii tarafından konulmuş olan ve yürürlükte bulunan hukuk kurallarının tümüne birden verilen isimdir.

Mevzuat = Mevzu Hukuk (Konulmuş Hukuk)

Herhangi bir alandaki mevzuatın şekli kaynağı temelde kanun, kanun hükmünde kararname, tüzük ve yönetmelik gibi yazılı kaynaklardan meydana gelmektedir. Bu yazılı kaynakları kısaca inceleyelim;

Kanun:
Kanun, Anayasanın yetkili kıldığı organ tarafından yazılı bir şekilde ve bu isim altında tespit edilmiş bulunan genel, sürekli ve soyut hukuk kurallarından ibarettir. (Akıntürk, 1987)

Kanun Hükmünde Kararname:
Kanun hükmünde kararnamler, Türkiye Büyük Millet Meclisinin bir kanunla yetki vermesi üzerine Bakanlar Kurulu tarafından belli konuları düzenlemek gayesiyle çıkarılan yazılı hukuk kurallarıdır. (Akıntürk, 1987)

Tüzük:
Tüzükler, herhangi bir kanunun uygulanmasını göstermek veya kanunun emrettiği işleri belirtmek üzere, kanunlara aykırı olmamak şartıyla Danıştay’ ın incelenmesinden geçirtilerek Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılırlar, Cumhurbaşkanı tarafından imzalanırlar ve kanunlar gibi Resmi Gazete’ de yayımlanırlar. Tüzüklere eskiden “Nizamname” denilirdi (AKINTÜRK, 1997).

Yönetmelik:
Yönetmelikler; Başbakanlık, Bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin (amme hükmi şahısların) kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla çıkardıkları yazılı hukuk kurallarıdır. Hangi yönetmeliklerin Resmi Gazete’ de yayımlanacağı kanunda belirtilir (Anayasa M.124). Yönetmeliklere eskiden “Talimatname” denilirdi.

Tamim:
İdarenin üst kademelerinden, kendilerine bağlı teşkilata ve bütün memurlara verilen yazılı talimat. Tamimler vatandaşlar için yeni durum oluşturmaz, sadece kanun ve nizamın uygulanmasında memurlara yol gösterirler Tamim kanunu bağlamaz ve memuru sorumluluktan kurtarmaz. Tamimin yeni adı “Genelge” dir. (ÖZCAN,1985).

Talimat:
1. Buyruk, yönerge, direktif, emir. Amirlerin, yetkilerine dayanarak emirlerindeki memurlara, takip edilecek hareket hattı hakkında verdikleri hizmet emirleri. Talimat vatandaşlara mecburiyet yükletmez, ancak memurlar bunlara uymakla görevlidirler. Kanun ve nizamlara uygun bir emre (talimata) itaat etmemek suçtur (T.C.K. 526).
2. Talimat, hangi yolda ve ne yolda çalışılacağını bildiren söz, yazı, önerge, diektif (ÖZCAN, 1985).

Emir:
Buyruk. Kamu hizmetlerinin görülüşü sırasında, idare mekanizması içinde, üst derecelerin alt derecedeki memurlara, işlerin yürütülmesi yolunda,kanunlara uygun olarak kullandıkları her nevi otorite tezahürüdür. Kanuna aykırı bir emre uymak memuru sorumluluktan kurtarmaz (ÖZCAN,1985).

[ Çevre ve Ormancılık Mevzuat Bilgi Sistemine Giriş! ]